اخبار ویژه

سرطان ریه چیست؟

ریه ها دو عضو بزرگ بدن هستند که دارای بافتی اسفنجی می باشند. ریه ها در بالای دیافراگم و در زیر قفسه دنده ها قرار دارند. هنگامی که نفس خود را فرو می دهید، ریه های شما اکسیژن را جذب می کنند و آن را به جریان خون تحویل می دهند که به کل بدن پمپاژ می شود. هنگامی که نفس خود را بیرون می دهید، ریه ها گاز کربنیک آزاد می کنند که گازی زائد است که از جریان خون گرفته می شود و بایستی دفع شود. بیماری سرطان ریه، مانع از این فرآیند حیاتی می شود و ممکنست که سبب سختی تنفس شود.

سرطان ریه، دومین سرطان شناخته شده در بین مردان و زنان است. کشیدن سیگار به گونه ای قابل توجه، خطر ابتلاء شخص به سرطان ریه را افزایش می دهد ولی کسانی که هرگز سیگار نمی کشند نیز ممکنست دچار این بیماری شوند.

طبق اعلام انجمن ملی سرطان آمریکا، از هر ۱۴ نفر آمریکائی یک نفر در طول عمر خود دچار سرطان ریه و یا سرطان مجاری تنفسی می شود. در سال ۲۰۰۹ در کشور آمریکا در مورد بیش از ۲۱۹ هزار نفر، تشخیص سطان ریه داده شد.

انواع سرطان ریه

دو نوع اصلی سرطان ریه وجود دارد: سرطان ریه یاخته های کوچک (SCLC) و سرطان ریه یاخته های غیر کوچک (NSCLC). هر یک از این دو با توجه به ظاهر یاخته ها در زیر میکروسکوپ تشخیص داده می شوند و این که با چه سرعتی در بدن گسترش می یابند.

سرطان ریه یاخته های غیر کوچک – تقریبا ۸۰ درصد از موارد سرطان ریه را تشکیل می دهد و با کندی بیشتری در بدن گسترش می یابد. سه نوع سرطان ریه یاخته های کوچک وجود دارد:

Adenocarcinoma – معمولا در غدد تولید مخاط در ریه دیده می شوند. هنگامی که به حفره های ریه (کیسه های کوچک ریه) سرایت می کند، به سرطان نسبت داده می شود.

سرطان یاخته پولکی- معمولا از لوله های تنفسی بزرگ ریه (نایچه ها) سرچشمه می گیرد و ارتباط نزدیکی به مصرف سیگار دارد.

سرطان بزرگ یاخته ای- معمولا در شاخه های نایچه ها آغاز می شود . ممکنست به منطقه پشت استخوان سینه که mediastinum نامیده می شود نیز سرایت کند که مری، نای، نایچه ها و قلب را در خود جای داده است.

سرطان های ریه یاخته ای- این سرطان تقریبا ۲۰ درصد از سرطان های ریه را شامل می شود. این سرطان معمولا در نایچه ها آغاز می شود و اغلب به سرعت به سایر بخش های بدن گسترش می یابد. سرطان ریه یاخته های کوچک، گاهی سرطان یاخته جو دو سر هم نامیده می شود چون در زیر میکروسکوپ شبیه جو دو سر دیده می شود.

سرطان ریه جابجا شده- این سرطانی است که به دیگر بخش های بدن سرایت می کند. انواع نادری نیز از سرطان ریه وجود دارد که شامل سرطان نایژه و نیز سرطان هایی می شود که در دیگر بخش های ریه آغاز می شود.

نشانه ها و علائم سرطان ریه

نشانه های سرطان ریه کدامند؟

نشانه های اولیه سرطان ریه، ممکنست سرفه های خفیف و یا کوتاهی تنفس باشد و این بستگی به آن دارد که سرطان به کدام بخش از ریه سرایت کرده باشد. مانند بسیاری دیگر از انواع سرطان، سرطان ریه ممکنست نشانه های سیستمی نیز داشته باشد مانند کاهش اشتها و یا خستگی عمومی بدن.

نشانه های اولیه و علائم سرطان ریه

ممکنست نشانه هایی در آغاز بیماری وجود داشته باشد، نشانه های رایج این بیماری به شرح زیر است:

سرفه کردن- سرفه کردن شامل سرفه های مدامی است که برطرف نمی شود و یا به سرفه های مزمن شبیه سرفه افراد سیگاری تبدیل می شود که ممکنست همراه با درد هم باشد.

سرفه همراه با خون- در صورت داشتن سرفه همراه با خون و خلط یا آب دهان به رنگ زنگار، باید موضوع را با پرشک درمیان گذاشت.

سختی در تنفس- کوتاه شدن تنفس و یا تنفس صدادار (که stridor نامیده می شود)، ممکنست همه نشانه های سرطان ریه باشند.

کاهش اشتها- بسیاری از سرطان ها سبب تغییراتی در میزان اشتها می شوند که منجر به کاهش وزن غیر منتظره می شوند.

احساس خستگی- احساس خستگی، مورد متداولی است.

باقی ماندن بیماری ها- باقی ماندن بیماری هایی در بدن از قبیل سینه پهلو، ممکنست علامت سرطان ریه باشد.

علائم مراحل پیشرفته سرطان ریه

اغلب مراحل پیشرفته سرطان ریه توسط سرایت سرطان به بخش های دورتر بدن مشخص می شود. این مورد ممکنست بر استخوان ها، کبد و یا مغز اثر بگذارد. درحالی که دیگر بخش های بدن تحت تاثیر بیماری قرار می گیرند، ممکنست نشانه های سرطان ریه گسترش یابند که شامل موارد زیر می شود:

درد در استخوان

تورم در چهره، بازو و یا گردن

سردرد، سرگیجه و یا ضعف و بیحسی

احساس بدبینی

برآمدگی در گردن یا استخوان اطراف آن

درک نشانه های سرطان ریه

بسیاری از علائم سرطان ریه، مشابه با بیماری ها و موارد خوش خیم است. در مورد سرطان ریه با پیشرفت بیماری، نشانه ها شدیدتر می شوند. مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق نشانه های یاد شده لازمست.

در موراد نادری، اختلالات دیگری نیز ممکنست در اثر سرطان ریه به ویژه در مراحل پیشرفته بیماری بوجود بیاید. سندروم های paraneoplastic سببب نشانه هایی در دیگر بخش های بدن می شود. آگاهی از این نشانه ها ممکنست به تشخیص سرطان ریه کمک کند.

برخی از سندروم های paraneoplastic مرتبط با سرطان ریه اینها هستند:

سندروم های cushing- این نشانگان هنگامی بوجود می آید که غده آدرنالین، مقداری هورمون اضافی تولید می کند که ترشح کلسترول را تنظیم کند. نشانه های متداول ممکنست شامل افزایش وزن، ضعف و فشار خون باشد.

سندروم Lambert-Eaton- این شرایط توسط ضعف عضلانی مشخص می شود، به ویژه در اطراف کپل ها و شانه ها. داشتن مشکل پس از نشستن، نخستین علامت این مشکل سیستم عصبی می باشد.

سندروم مربوط به هورمون ضد ادرار (SIADH)- این سندروم ممکنست سبب شود که کلیه ها آب را در خود نگه دارند. هنگامی که این مورد رخ می دهد، بر میزان نمک بدن تاثیر می گذارد و منجر به خستگی، ضعف عضلانی، گرفتگی عضلانی، حالت تهوع و استفراغ و گیجی شود.

توجه: ممکنست این نشانه ها به مواردی جز سرطان نیز نسبت داده شوند. مشاوره با یک متخصص لازمست تا بتوان تشخیص دقیقی انجام شود.

احتمال ابتلاء به سرطان ریه

عوامل احتمالی ابتلاء به سرطان ریه کدامند؟

مصرف دخانیات مهم ترین عامل ابتلاء به سرطان ریه می باشد، گرچه کسانی که هرگز سیگار نمی کشند نیز دچار این بیماری می شوند. اگر شما سالیان دراز سیگار بکشید، شاید فکر کنید که ترک کردن سیگار خیلی دیر شده است اما ترک سیگار در هر زمانی، احتمال ابتلاء به سرطان ریه را کاهش می دهد.

طبق اعلام موسسات تحقیقاتی، دو هفته پس از ترک سیگار، عملکرد ریه های شما بهبود می یابد. حتی اگر تشخیص داده شده باشد که مبتلا به سرطان ریه هستید، بازهم ترک کردن سیگار می تواند به شما کمک کند. به جز تنباکو، عوامل دیگری نیز هستند که ممکنست سبب ابتلاء به سرطان ریه شوند:

قرار گرفتن در معرض دود سیگار- قرار گرفتن در معرض دود سیگار در خانه یا محل کار، ممکنست احتمال ابتلاء به سرطان ریه را افزایش می دهد.

سن- از هر ۳ مورد سرطان ریه، ۲ مورد آن در افراد بالای ۶۵ سال دیده می شود و اغلب موارد در بالای سن ۴۵ سال است. سن متوسط ابتلاء به این بیماری ۷۱ سال می باشد.

قرار گرفتن در معرض آلودگی ها- مواد شیمیایی سرطان زا در محل کار، احتمال سرطان ریه را افزایش می دهد، به ویژه اگر شما سیگاری باشد.

قرار گرفتن در مجاورت فلز رادن- رادن یک گاز بدون بو و رادیواکتیو است که در برخی از خانه ها وجود دارد و سبب سرطان ریه می شود.

ژنتیک و سابقه خانودگی- ممکنست ژنتیک، زمینه ساز سرطان ریه در برخی از افراد باشد. افرادی که خویشاوندان درجه یک آنها دچار شده اند، امکان بیشتری برای ابتلاء به این این بیماری دارند.

گاهی کسانی که هیچ یک از عوامل ابتلاء به سرطان ریه ندارند نیز دچار این بیماری می شوند.

توجه: هر چیزی که احتمال ابتلاء به یک بیماری را افزایش می دهد، عاملی برای احتمال ابتلاء نامیده می شود. دارا بودن عوامل احتمال ابتلاء به سرطان بدین معنی نیست که شما حتما دچار این بیماری خواهید شد و نداشتن این عوامل بدان معنی نیست که شما به هیچ وجه دچار این بیماری نخواهید شد. اگر فکر می کنید که احتمال ابتلاء به این بیماری را دارید، آن را با پزشک خودتان در میان بگذارید.

تشخیص و ردیابی سرطان ریه

در ابتدا معاینه ای انجام می شود که تعیین کند آیا سرطان به غدد لنفاوی و یا دیگر بخش های بدن سرایت کرده است یا نه.

در خلال درمان از تصویربرداری و آزمایش استفاده می شود که معلوم شود بیماری چگونه واکنش نشان می دهد. اگر بیماری در برابر درمان از خود مقاومت نشان دهد، پزشک طرح درمانی را تغییر می دهد.

ابزارها، آزمایش ها و روش های تشخیص سرطان ریه

اولین گام در تشخیص سرطان ریه، اغلب معاینه است. پزشک با ابزاری به تنفس شما گوش می دهد و سینه شما را معاینه می کند تا علائم متداول سرطان ریه از قبیل عدد لنفاوی و برآمدگی ها را ببیند. ممکنست پزشک شما دستور انجام آزمایش خون بدهد تا میزان برخی از مواد بیوشمیایی خاص را بررسی کند تا اطلاعات بیشتری درباره بیماری و سلامت شما بدست آورد.

در خلال انجام غربال گیری، همچنین آزمایش های کاملی انجام می شود تا قابلیت ریه های شما اندازه گیری شود و اینکه شما چگونه نفس خود را به درون و بیرون می فرستید. اگر سرفه می کنید، ممکنست که پزشک از خلط سینه شما نمونه برداری کند و برای بررسی یاخته های سرطانی، آن را زیر میکروسکوپ بررسی کند.

روش تصویربرداری و Biopsy

پس از آنکه تست عملکرد ریه از شما گرفته شد و معلوم شد که نشانه های سرطان ریه را نیز دارید، تیمی با ابزارهای تصویربرداری، وجود توموروها را در ریه ها و دیگر بخش های بدن بررسی می کند. همچنین از عمل Biopsy برای تشخیص دقیق و نهائی استفاده می شود.

تست های تشخیص و تصویربرداری سرطان ریه

پس از ارزیابی عملکرد ریه ها و بررسی دیگر نشانه ها، تیم پزشکی از روش های پیشرفته تصویربرداری برای بررسی وجود توموروها در ریه ها و دیگر بخش های بدن استفاده می کند.

همچنین برای تشخیص بیماری، تست هایی وجود دارد که به شناسایی دیگر نشانه های احتمالی بیماری کمک می کند از قبیل سختی در نفس کشیدن و یا سرفه همراه با خون. این نتایج تشخیص های سرطان ریه، متخصصین را قادر می سازد که بیماری را درمان کنند و این در حالی است که نشانه های بیماری، کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار می دهد.

برخی از فناوری های پیچیده تصویربرداری که برای تشخیص و درمان سرطان ریه استفاده می شوند، اینها هستند:

پرتونگاری از سینه با اشعه ایکس

سی تی اسکن

آنالیز برآمدگی های ریه

CT Angiogram

PET/CT

MRI

اسکن استخوان

پرتونگاری از سینه با اشعه ایکس- این روش معمولا نخستین تصویربرداری می باشد که شما با آن روبرو خواهید شد. در این روش از پرتو الکترومغناطیسی با انرژی بالا استفاده می شود تا تصاویری از ریه ها و بافت های پیرامونی آن تهیه شود. این روش ممکنست موارد غیرطبیعی از جمله در شانه ها را نشان دهد تا ارزیابی بیشتری شود که آیا توموری وجود دارد یا نه.

Biopsy

اگر نتایج تصویربرداری خاصی، دلالت بر سرطان ریه داشته باشد، می توان از Biopsy برای تشخیص دقیق نهائی استفاده کرد. در خلال یک Biopsy ، پزشک شما تکه کوچکی از بافت و یا مقدار کمی مایع را از سینه برمی دارد تا بتوان برای بررسی وجود سرطان ریه، آن را در زیر میکروسکوپ بررسی کرد. Biopsy نشان می دهد که چه نوع سرطانی وجود دارد و اینکه آیا سرطان در محل Biopsy و یا در بخش دیگری از بدن بوجود آمده است.

Bronchoscopy برای تشخیص سرطان ریه

پزشکان از روش های biopsy برای کمک به فناوری bronchoscopy پیشرفته استفاده می کنند. از این روش برای جرم های ناخواسته که در اسکن های تصویربرداری ظاهر می شود، استفاده می شود که آیا آن موارد سرطانی هستند یا خیر. روش های bronchoscopy می تواند یاخته های سرطانی را بیابد که ممکنست جراحی و ابزارهای تصویربرداری نتوانند آن را نشان دهند.

بیماران دارای سرطان ریه از این روش سود می برند چون این روش، احتمال biopsy ریه را کم می کند که نیاز به سوزنی ندارد که از طریق قفسه سینه به درون ریه فرستاده شود و یا در مواردی با بیهوشی عمومی، جراحی انجام می شود. همچنین این مورد از معالجه بر روی بافت های سالم جلوگیری می کند، معالجه ای که خود منجر به اثرات جانبی زیادی می شود.

در این رابطه موارد زیر انجام می شود:

Navigational Bronchoscopy

Endobronchial Ultrasound

Autoflourescence Bronchoscopy

Navigational Bronchoscopy – یک فناوری است که تکنیک های پیشرفته تصویربرداری را با تکنیک های الکترومغناطیسی ترکیب می کند تا به تشخیص و درمان سرطان در هر بخشی از ریه ها کمک کند. Navigational Bronchoscopy به پزشکان این امکان را می دهد که به تومورهای دور از دسترس، دسترسی یابند و این کار با کمک با اسکوپ کردن نایچه کوچک تر و یا نایچه ای که توسط تومور مسدود شده است، انجام می گردد. ممکنست که پزشکان بتوانند برآمدگی هایی را که با روش های تصویربرداری دیگر دیده نشده اند را نیز با این روش biopsy کنند و تعیین کنند که آیا یاخته های سرطانی وجود دارند و یا نه.

Endobronchial Ultrasound (EBUS) – یک فناوری است که با کمک ماوراء صوت برای تعیین یاخته های سرطانی در غدد لنفاوی سینه استفاده می کند. در خلال انجام EBUS ، bronchoscope با یک تجهیز ماوراء صوت مجهز می شود تا بتوان به غدد لنفاوی دست یافت و نمونه ای از بافت برداشت. EBUS نسبت به mediastinoscopy گزینه کم تر مخربی است، روش اخیر با استفاده از جراحی و با ایجاد برش هایی در سینه انجام می شود. با استفاده از EBUS ، پزشک شما می تواند همان شیوه را با استفاده از یک سوزن خیلی باریک انجام دهد تا نمونه ای از بافت غدد لنفاوی را در سینه بدست آورد.

Autoflourescence Bronchoscopy – که به عنوان bronchoscopy با رنگ آبی روشن هم شناخته می شود، از این فناوری برای یافتن و تشخیص تومورهای کوچک استفاده می شود. در زیر نور رنگ آبی روشن، بافت های سالم به رنگ سبز و بافت های غیرطبیعی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز دیده ی شوند. پزشکان می توانند یاخته های سرطانی را در مجاری نایژه ها شناسایی کنند و نمونه کوچکی از بافت را برای آنالیز کردن بردارند، این یاخته ها ممکنست در زیر نور سفید قابل دیدن نباشند.

چگونه یک Bronchoscopy انجام می شود؟

bronchoscopy روشی است که به پزشک شما این امکان را می دهد که به مسیرهای هوا در ریه ها بنگرد و یا به نایژه ها از طریق یک ابزار باریک که bronchoscope نامیده می شود، نگاه کند. در خلال یک bronchoscopy ، پزشک باید از یک اسپری شماره بندی شده و یا ژل برای راحتی بیشتر شما استفاده خواهد کرد. همچنین داروهایی برای آرامش دادن به شما استفاده خواهد شد.

پزشک تارهای صوتی و نای و نایژه ها را در هر دو ریه آزمایش می کند. دوربین تومورها را نشان می دهد، هم گرفتگی ها و هم موارد غیر طبیعی. برحسب فناوری مورد استفاده، تعدادی ابزار برای گردآوری نمونه های کوچک از بافت ریه، مایع و یا دیگر چیزها مورد بهره برداری قرار می گیرند. این نمونه ها در زیر میکروسکوپ بررسی می شوند و به همراه اسکن ها مورد استفاده قرار می گیرد تا در مورد شیوه درمان تصمیم گیری شود.

از bronchoscopy برای موارد زیر استفاده می شود:

گرد آوری نمونه های بافت در حالی که دیگر آزمایش های دیگر از قبیل سی تی اسکن، توده های ناخواسته ای را در ریه یا سینه نشان می دهد.

شناسایی علت پدیدار شدن نشانه هایی مانند خون ریزی در مجاری هوا، سختی در نفس کشیدن و یا سرفه های مزمن.

درمان تومورها در مجاری هوا و کنترل خون ریزی.

تشخیص و تعیین میزان پیشرفت بیماری

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه

تعیین میزان پیشرفت بیماری، وسعت گستردگی سرطان را در بدن نشان می دهد. پزشکان از تست های تشخیص گوناگونی برای این کار بهره می گیرند و براساس آن بهترین طرح درمانی را برای شما تهیه می کنند.

هنگامی که سرطان ریه تشخیص داده می شود، تومورشناس نوع یاخته ها اعم از سرطانی و غیر سرطانی را در زیر میکروسکوپ بررسی می کند.

تومورشناس میزان پیشرفت سرطان را برحسب اینکه بیماری تا چه میزان در بدن گسترده شده است، تعیین می کند:

موقعیت تومور اصلی

سایز و تعداد تومورها

اینکه سرطان به غدد لنفاوی سرایت کرده است و یا نه

ظاهر یاخته ها در زیر میکروسکوپ

اینکه سرطان به دیگر بخش های بدن سرایت کرده است و یا نه

تعیین میزان پیشرفت برای هر یک از دو نوع سرطان ریه، متفاوت است.

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های کوچک

سرطان ریه برای یاخته های کوچک به یکی از دو روش زیر دسته بندی می شود:

مرحله محدود شده بیماری: سرطان در یکی از ریه ها می باشد و گاهی غدد لنفاوی مجاور را نیز دربرمی گیرد.

مرحله گسترده شده بیماری: سرطان به ریه دیگر، مایع پیرامون ریه (pleura) و یا دیگر اعضاء بدن هم سرایت کرده است.

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های غیر کوچک

سرطان ریه برای این نوع یاخته ها با بهره گیری از سیستم TNM انجام می شود:

تومور (T) سایز تومور اصلی را تشریح می کند.

غده لنفاوی (N) نشان می دهد که آیا سرطان در عدد لنفاوی وجود دارد و یا نه.

گسترده شدن (M) تعیین می کند که آیا سرطان به دیگر بخش های بدن به ویژه کبد، استخوان و یا مغز سرایت کرده است و یا نه.

اعداد ۰ تا ۴ و یا حرف X برای هر عامل استفاده می شود. بزرگ تر بودن عدد، نشان دهنده شدت بالاتر می باشد.

مثلا درجه T1 نشان دهنده توموری است که کوچک تر از تومور T2 می باشد. حرف X نشان دهنده اینست که امکان تهیه اطلاعات وجود نداشته است.

هنگامی که T ، N و M تعیین شده باشند، مرحله کلی پیشرفت بیماری مشخص است.

مراحل پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های غیر کوچک:

مرحله نهان- این مرحله، مرحله ای ابتدائی است که توموری را نمی توان دید اما می توان یاخته های سرطانی را در درون ریه شناسایی کرد (به ویژه در نمونه خلط سینه).

مرحله ۰ – یاخته های سرطانی فقط در لایه های بالایی جداره ریه یافت می شوند.

مرحله IA – سرطان به بافت درونی نفوذ کرده است و در دیگر لایه های بافت درون ریه جای گرفته است. تومور بزرگ تر از ۱٫۲ اینچ نیست.

مرحله IB- تومور اندازه ای بین ۱٫۲ تا ۲ اینچ دارد، یا به نایچه ها و یا به مایع ریه رسیده و یا بخشی از مسیرهای هوا را گرفته است.

مرحله IIA- تومور کوچک تر از ۲ اینچ است یا در درون نایچه ها یا مایع ریه شناسایی شده است و یا مانعی در مسیرهای هوا ایجا کرده است و سرطان به غدد لنفاوی نفوذ کرده است و یا تومور اندازه ای بین ۲ تا ۲٫۸ اینچ دارد و به غدد لنفاوی نرسیده است.

مرحله IIB- تومور اندازه ای بین ۲ تا ۲٫۸ اینچ دارد و به غدد لنفاوی مجاور سرایت نکرده است و یا بزرگ تر از ۲٫۸ اینچ است و یا اینکه بیشتر از یک تومور وجود دارد و یا تومور به درون دیافراگم، مایع ریه، قفسه سینه و یا بافت پیرامون قلب سرایت کرده است اما سرطان هنوز به غدد لنفاوی نرسیده است.

مرحله IIIA- توموری به غدد لنفاوی پیرامون carina سرایت کرده که ممکنست هر اندازه ای داشته باشد و یا توموری بزرگ تر از ۲٫۸ اینچ به غدد لنفاوی مجاور سرایت کرده است و یا تومور به ساختارهای پیرامونی از قبیل قلب، نای و یا ستون فقرات سرایت کرده و ممکنست به غدد لنفاوی مجاور هم رسیده باشد.

مرحله IIIB- توموری به غدد لنفاوی طرف دیگر سینه سرایت کرده که ممکنست اندازه های گوناگونی داشته باشد و یا توموری در ساختارهای مجاور رشد کرده است از قبیل قلب، نای و یا ستون فقرات و نیز به غدد لنفاوی مجاور. ممکنست تومورهای چند تایی هم وجود داشته باشد.

مرحله IV- توموری با هر اندازه ممکن به ریه دیگر، به مایع ریه و یا به مایع پیرامون قلب سرایت کرده است و یا سرطان به بخش های دورتر بدن گسترش یافته است. در این مرحله به ویژه امکان دارد که سرطان به استخوان ها و مغز نیز سرایت کند.

انتشار توسط 8 تم